ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ, ΟΥΟΛΕ ΣΟΥΙΝΚΑ

Τηλεφωνική συνομιλία

Η τιμή έδειχνε λογική, η τοποθεσία

αδιάφορη. Η σπιτονοικοκυρά ορκιζόταν

πως ζούσε μόνον απ’ τα νοίκια. Τίποτα

δεν έμενε παρά μια αυτοεξομολόγηση.

«Κυρία», προειδοποίησα «μισώ

το χαμένο πήγαινε – έλα, είμαι αφρικανός».

Σιωπή. Βουβή μεταβίβαση αναγκαστικής

καλής ανατροφής. Η φωνή, σαν ήρθε,

ντυμένη με κραγιόν, με μακριά πίπα

χρυσοστόλιστη, τσίριξε. Ένιωσα απαίσια.

«ΠΟΣΟ ΣΚΟΥΡΟΣ;»… Δεν είχα ακούσει

λάθος.. «ΕΙΣΘΕ ΛΙΓΟ Ή ΠΟΛΥ ΣΚΟΥΡΟΣ;»

Κουμπί Β. κουμπί Α. Δυσωδία

ταγγής ανάσας δημοσίου δέρματος-

και- λόγου. Κόκκινο παράπηγμα.

στην κολώνα κόκκινο κουτί. Κόκκινο

λεωφορείο δίπατο, που συντρίβει

την πίσσα. Ήταν αληθινό! Ντροπιασμένος

απ’ την κακότροπη σιωπή, παραδίνομαι

άναυδος να ζητώ απλούστευση.

Συντηρητική καθώς ήταν ποίκιλλε

την έμφαση – «ΕΙΣΘΕ ΣΚΟΥΡΟΣ;

Ή ΠΟΛΥ ΑΝΟΙΧΤΟΣ;». Η αποκάλυψη

ήρθε. «εννοείτε – σαν απλή ή γαλακτερή

σοκολάτα;». Η συναίνεσή της ήταν

κλινική, που τσακιζόταν στην ελαφριά της

απροσωπία. Αμέσως, τακτοποιώντας

τα πόδια μου, φώναξα. «σουπιά

της Δυτικής Αφρικής» - κι ύστερα από λίγο,

«κάτω, στο διαβατήριό μου…». Σιωπή

για φασματοσκοπική πτήση της φαντασίας

μέχρι που η αλήθεια πρόβαλε σκληρή

στην προφορά της απάνω στο ακουστικό.

«ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ;» παραδεχόμενη, «ΔΕΝ

ΞΕΡΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ». «Σα μελαχρινή».

«ΕΙΝΑΙ ΣΚΟΥΡΟ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΤΣΙ;»

«Όχι ακριβώς. Στο πρόσωπο, είμαι

μελαχρινός, αλλά, Κυρία, θα ’ταν

καλό να δείτε μόνη σας το υπόλοιπο

του εαυτού μου. Η παλάμη του χεριού μου,

οι πατούσες των ποδιών μου είναι ένα

υπεροξείδιο ξανθό. Η τριβή

απ’ το κάθισμα

– ανόητο, Κυρία- έχει κάνει την έδρα μου

Κορακίσια μαύρη. Μια στιγμή, Κυρία!» -

παίρνοντας είδηση πως το ακουστικό της

πήγαινε πίσω στη θέση του – «Κυρία»,

παρακάλεσα πολύ, «θα θέλατε

καλύτερα μονάχη σας να ’δείτε;»

Wole Souinka

ΜΙΑ ΔΥΣΚΟΛΗ ΜΕΡΑ, ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ

Μια δύσκολη ημέρα για την Εσθήρ Κοέν. Θα συναντηθεί με τον πρόεδρο της Γερμανίας Γιόακιμ Γκάουκ και κάθε άλλο παρά για ευχάριστα θέματα θα συζητήσουν. Η ενενηντάχρονη Στέλλα στα ελληνικά, Κοέν, είναι μία από τους δύο εν ζωή Εβραίους των Ιωαννίνων, από τους πενήντα περίπου που επέζησαν του Ολοκαυτώματος και επέστρεψαν από το Αουσβιτς. Και ο Γερμανός πρόεδρος ζήτησε να τη δει.

«Αισθάνομαι περίεργα. Είμαι ταραγμένη. Θέλω να τον ρωτήσω, πού βρέθηκε τόσο μίσος, για να κάψουν ζωντανούς εκατομμύρια ανθρώπους, επειδή έτυχε να έχουν διαφορετική θρησκεία;
Πρέπει άραγε να δεχθώ τη συγγνώμη; Τίποτα δεν μπορεί να συγχωρέσει αυτό που μας έκαναν. Δεν απέμεινε συγγενής να με συνοδέψει όταν θα πεθάνω. Δεν άφησαν κανέναν, τους έκαψαν όλους», λέει.
Η αφήγησή της είναι γροθιά στο στομάχι. Ο λόγος της φαρμάκι, όχι μόνο για τους ναζί, αλλά και για τους συντοπίτες της χριστιανούς: «Όταν μας έβγαζαν από τα σπίτια μας και μας έσερναν στους δρόμους για να μας πάνε στην Γερμανία, δεν τράβηξε κανένας γείτονας ούτε το κουρτινάκι για να δει τι γίνεται…», σημειώνει.
Ξημερώματα 25ης Μαρτίου του 1944. Με μια καλά σχεδιασμένη επιχείρηση και με τη βοήθεια της ελληνικής χωροφυλακής, η Γκεστάπο «σκουπίζει» την εβραϊκή γειτονιά των Ιωαννίνων. Στοιβάζει σε φορτηγά, 1.725 άντρες, γυναίκες και παιδιά.
Ελάχιστοι πρόλαβαν και διέφυγαν στο βουνό, όπου εντάχθηκαν στις ανταρτικές ομάδες, μεταξύ αυτών και ο μετέπειτα σύζυγος της Εσθήρ.
Οι υπόλοιποι, μαζί και οι γονείς της δεκαεφτάχρονης τότε Εσθήρ και τα έξι αδέρφια της, πήραν τον δρόμο δίχως επιστροφή, με προορισμό το Άουσβιτς. Από το κρεματόριο θα επιστρέψουν λιγότεροι από πενήντα.
«Είδα τελευταία φορά τους γονείς μου στη ράμπα στο Άουσβιτς, όπου μας χώρισαν. Θυμάμαι ότι καθώς απομακρύνονταν στην καρότσα ενός φορτηγού, φώναξε σε εμένα και την αδερφή μου: "Κορίτσια να διαφυλάξετε την τιμή σας".
Μία μέρα που μας κούρευε μια αιχμάλωτη, με ρώτησε τι απέγιναν οι γονείς μου. Της απάντησα πως δεν γνωρίζω και εκείνη μου είπε δείχνοντας τις φλόγες που έβγαιναν από τα κρεματόρια: να, εκεί καίγονται...».
Η Εσθήρ θα γλιτώσει από καθαρή τύχη, καθώς μια εβραϊκής καταγωγής Γερμανίδα γιατρός και κάποιες νοσηλεύτριες την έκρυψαν στο αναρρωτήριο όταν οι Ες Ες πήραν όλους τους υπόλοιπους από τον θάλαμό της και τους οδήγησαν στους φούρνους.
Θα επιστρέψει μετά την απελευθέρωση και στο οικογενειακό προσκλητήριο θα δηλώσει παρούσα μόνη η αδερφή της! Οι άλλοι, είχαν εξοντωθεί όλοι.
Φτάνοντας στα Γιάννενα θα πάει κατευθείαν στο σπίτι της και εκεί θα δεχθεί το άλλο φοβερό χτύπημα. Αυτή τη φορά όχι από τους ναζί ή τον capo του Άουσβιτς.
«Χτύπησα την πόρτα και άνοιξε ένας άγνωστος. "Τι θέλετε", με ρώτησε; "Εδώ είναι το σπίτι μου", του είπα. "Θυμάσαι αν είχε φούρνο το σπίτι;", είπε. "Ναι, βέβαια ψήναμε το ψωμί και ωραίες πίτες", συνέχισα όλο χαρά. "Ε, λοιπόν, εξαφανίσου. Γλίτωσες από τους φούρνους στη Γερμανία, θα σε ψήσω εδώ στον φούρνο του σπιτιού σου", άκουσα με φρίκη να μου λέει».
Δεν μας αγάπησε κανένας
Η Εσθήρ θα προσπαθήσει να φτιάξει τη ζωή της. Παντρεύτηκε τον Σαμουήλ, που κατέβηκε από το βουνό. Στη συνέχεια θα αρχίσει να αναζητάει τα κειμήλια και τα χρήσιμα εργαλεία για να επιβιώσει. «Έμαθα ότι τις δύο Singer ραπτομηχανές τις είχε πάρει ο μητροπολίτης. Πήγα και τις ζήτησα πίσω, αλλά μου είπαν ότι τις έδωσαν στη νομαρχία. Εκεί μου ζητούσαν τους αριθμούς πλαισίου των μηχανών μήπως και τις βρουν. Προφάσεις για να με ξεφορτωθούν.
Σήκωσα το μπράτσο μου και τους έδειξα το ανεξίτηλο νούμερο από το Άουσβιτς. "Να, αυτόν τον αριθμό θυμάμαι εγώ", τους είπα και έφυγα...».
Κατάφερε να ορθοποδήσει σε ένα περιβάλλον όχι ιδιαίτερα φιλικό. «Μια μέρα στα τέλη της δεκαετίας του ‘60, ένας καθηγητής θεολογίας στο γυμνάσιο αποκάλεσε "παλιοεβραία" την κόρη μου, επειδή τη συνάντησε στον δρόμο μαζί μου, περασμένες εννιά το βράδυ, κάτι που απαγορευόταν. Δεν άντεξε την προσβολή. Με το που τελείωσε η χρονιά, έφυγε στο Ισραήλ. Έκτοτε δεν επέστρεψε».
«Σιωπήσατε πολλά χρόνια, γιατί;», ρωτάει ο δημοσιογράφος Σταύρος Τζίμας.
«Γιατί φοβόμασταν. Δεν μας αγάπησε κανένας, το καταλαβαίνετε αυτό;», λέει δακρύζοντας.

ΕΑΜΙΤΟΥ ΓΙΟΣ Ο ΣΤΑΥΡΟΣ, ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ

Εαμίτου γιος ο Σταύρος
γεννημένος στον Καύκασο
κάθε Τετάρτη με τη Ludmila 
και το κοριτσάκι τους λούονται
στη Βάρκιζα. Συνάμα ρωσίζουν
με ομοίους των
τις Κυριακές ξαναμαζεύονται
στο Ρούσικο στη Φιλελλήνων.
Η Ludmila φορεί σταυρό, η Ελενίτσα της όμως όχι.
"Δεν ξέρω γιατί η μάνα μου της έδωσε 
όνομα εβραϊκό".
Αγρονόμος οικονομολόγος από το Λένινγκραντ
ο Σταύρος ειδικεύτηκε στον Τεϋλορισμό
"στην Ελλάδα ανεφάρμοστο". Αφότου
έκλεισε το συνεργείο εξαρτημάτων αυτοκινήτων
είναι άνεργος. Έχει όμως δύο διαβατήρια.
Στο σταυροδρόμιο της ζωής του
τι θ' ατενίσει; Ανατολή ή Δύση;
Στο σταυροδρόμιο της Ρωμιοσύνης και του Ελληνισμού
ποιητές μυθολογούν. Του μυστικιστή
χρέος είναι την υπόσταση των φαινομένων
ν' αντανακλάσει.

Νικόλαος Κάλας